Όλα γίνονται για κάποιο λόγο;

  • 0
Λοιπόν; Όλα γίνονται για κάποιο λόγο; Ας το πάρουμε το ζήτημα από την αρχή. «Ποια αρχή;», θα μου πεις. Ας ορίσουμε λοιπόν ως αρχή εκείνη τη στιγμή που ο άνθρωπος συνειδητοποίησε την ύπαρξη του. Να πούμε 100000 χρόνια πριν; Μήπως είναι πολύ αργά για τις πρώτες υπαρξιακές σκέψεις; Να ορίσουμε λοιπόν ως αφετηρία το 1 εκατομμύριο χρόνια πριν, όπου πολλές εξελικτικές γραμμές ανθρωποειδών ζούσαν ταυτοχρόνως; Ωραία! Ας θεωρήσουμε λοιπόν αυθαίρετα, την εξελικτική γραμμή τού homo sapiens, ως τη μήτρα από την οποία ξεπήδησαν αυθόρμητα οι πρώτοι, επιδερμικοί, υπαρξιακοί προβληματισμοί, 1 εκατομμύριο χρόνια πριν (συνειδητοποίηση της θνητότητας, συναίσθηση της ύπαρξης, αναζήτηση υποτυπώδους νοήματος). Μαζί λοιπόν με τη μεγέθυνση τού εγκεφάλου που έφερε την κατασκευή των πρώτων εκλεπτυσμένων εργαλείων, την τιθάσευση της φωτιάς, τη συστηματοποίηση τού κυνηγιού και το σχηματισμό των πρώτων ορδών (μια αρχαϊκή, υποτυπώδης μορφή κοινωνικής οργάνωσης), άρχισαν, αυθόρμητα, να χοροπηδάνε στο μυαλό τού πρωτόγονου ανθρώπου και κάποιες σκέψεις που δεν είχε κάνει ποτέ ξανά. Μέχρι τότε, μέλημα του ήταν η επιβίωση στις αντίξοες συνθήκες της Αφρικής, η αναζήτηση τροφής, η άμυνα απέναντι στους επικίνδυνους θηρευτές και η αναπαραγωγή τού είδους. Απλά και καθημερινά πράγματα. Όμως αυτές οι σκέψεις, οι σκέψεις που ήρθαν ως προνομιακές μετοχές, αγκαζέ με την οξυμένη νοημοσύνη, τον τυραννούσαν. Δεν είναι και λίγο, εδώ που τα λέμε, να συνειδητοποιείς για πρώτη φορά ότι είσαι θνητός. Γιατί, άλλο πράγμα είναι το ένστικτο της αυτοσυντήρησης που εδράζει στο υποσυνείδητο, και άλλο πράγμα η απόλυτη συνειδητοποίηση της θνητότητας. Και σε προκαλώ αυτή τη στιγμή, πριν προχωρήσω παρακάτω, να φαντασιωθείς τη στιγμή τού θανάτου σου. 

Λοιπόν; Πόσο άντεξες; Σκέψου, αφού εσύ, που μεγάλωσες με μια υποτυπώδη παιδεία θανάτου, νιώθεις αποστροφή στην ιδέα και μόνο, τι μπορεί να ένιωσε ο πρωτόγονος άνθρωπος την πρώτη φορά που συνειδητοποίησε τη θνητότητα του. Βέβαια, από την άλλη, η συναισθηματική επάρκεια ή ανεπάρκεια τού πρωτόγονου ανθρώπου, ίσως τον προστάτευσε από το σφοδρό σοκ αυτής της αποκάλυψης. Ο κύβος όμως είχε ριφθεί. Από τότε τίποτα δε μπορούσε να είναι πια το ίδιο. Η ιδέα τού θανάτου θα πρέπει να καθόρισε εκ θεμελίων την εξέλιξη τού ψυχολογικού προφίλ τού ανθρώπινου είδους. Χωρίς να έχω καμία ιδιαίτερη γνώση ψυχαναλυτικής θεωρίας, απλώς διαβάζοντας και παρατηρώντας, στο γενικότερο πλαίσιο των ανησυχιών μου, τολμώ να διατυπώσω την άποψη, ότι ο φόβος τού ανθρώπου για το θάνατο, στάθηκε, και ίσως στέκεται ακόμα, η μεγαλύτερη του τροχοπέδη, σε ότι αφορά τις αναζητήσεις του. Θεωρεί αυθαίρετα ότι το ενδεχόμενο της απόλυτης τυχαιότητας αποκλείεται. Απορρίπτει αξιωματικά κάθε τι που θέτει «εν αμφιβόλω» τη σκοπιμότητα τη ύπαρξης του. Κινείται, συνήθως, με γνώμονα την ανθρωπική αρχή, που χοντρικά υποστηρίζει ότι τα πράγματα συμβαίνουν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζουν την ύπαρξη και εξέλιξη νοήμονος ζωής. Φυσικά, με την ίδια λογική πίστευε ότι η Γη είναι το κέντρο τού σύμπαντος, ότι ο ήλιος, το φεγγάρι και οι πλανήτες γυρίζουν γύρω από αυτή, ότι μπορεί με βεβαιότητα να προσδιορίζει τη θέση και την ορμή ενός υποατομικού σωματιδίου ταυτοχρόνως, και ούτω καθεξής. Η πικρή πραγματικότητα, η για να είμαι ακριβέστερος, η εξελιγμένη πραγματικότητα τού έδειξε ότι η Γη είναι εκείνη που γυρίζει γύρω από τον ήλιο, ο οποίος με τη σειρά του γυρίζει γύρω από το κέντρο ενός γαλαξία, που και αυτός, με τη δική του σειρά, περιπλανιέται σε ένα αχανές σύμπαν. Με λίγα λόγια η Γη είναι μια ασήμαντη κουκίδα σε έναν απέραντο καμβά γεμάτο μυστηριώδη υλικά. Η εξελιγμένη πραγματικότητα τού έδειξε επίσης ότι δε μπορεί να υπολογίζει τη θέση και την ορμή ενός υποατομικού σωματιδίου ταυτοχρόνως, με ακρίβεια μεγαλύτερη από αυτή που ορίζει η σταθερά τού Πλανκ, και αυτή του τη διαπίστωση τη συνέπτυξε στην περίφημη «αρχή της απροσδιοριστίας τού Χάιζενμπεργκ», μια αρχή που και ο ίδιος ο Αϊνστάιν δε μπόρεσε ποτέ του να χωνέψει. «Ο Θεός δεν παίζει ζάρια», έλεγε. Και ίσως, να είχε δίκιο. Το πρόβλημα είναι ότι ακόμα και η κορυφαία, κατά την άποψη μου, μορφή τού 20ου αιώνα, έθετε στον εαυτό της ένα εμπόδιο. Ένα εμπόδιο που δεν έχει καμία λογική ύπαρξης. Όταν αναζητάς την αλήθεια πρέπει να αφήνεις το πεδίο σου ορθάνοικτο για όλα τα πιθανά ενδεχόμενα. Βεβαίως, κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το σύμπαν δεν έχει νόημα αν δεν έχει φτιαχτεί με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζει την ύπαρξη και εξέλιξη νοήμονος ζωής. Στην πραγματικότητα, η σωστή διατύπωση θα ήταν: «το σύμπαν δεν έχει ικανοποιητικό ή αποδεκτό, νόημα, αν δεν έχει φτιαχτεί ώστε να εξασφαλίζει την ύπαρξη και εξέλιξη της νοήμονος ζωής που γνωρίζουμε και αγαπάμε». Ψάχνουμε απεγνωσμένα την αλήθεια που να ικανοποιεί την εγωιστική μας αντίληψη για τα πράγματα, η οποία εκπορεύεται σε μεγάλο βαθμό από τη συνειδητοποίηση της θνητότητας, και όχι την αλήθεια που ισχύει πραγματικά. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι τα πράγματα αν ήταν ελαφρώς διαφορετικά, το σύμπαν δε θα υπήρχε με τη μορφή που το γνωρίζουμε και επομένως δε θα μπορούσε να γεννηθεί ζωή. Όλα έγιναν κατά θαυμαστό τρόπο, πολύ προσεχτικά, ώστε να γεννηθεί αυτό το συγκεκριμένο σύμπαν που αντιλαμβανόμαστε και εξασφαλίζει τις συνθήκες ύπαρξης ζωής. Βέβαια προτιμάμε να αποκρύπτουμε από τη λογική μας το γεγονός ότι αυτό το συγκεκριμένο σύμπαν που μπήκε σε τόσο μεγάλο κόπο να μας δημιουργήσει, θα «πεθάνει» το αργότερο σε περίπου 10^63 χρόνια, καθώς τόσος είναι περίπου ο χρόνος που απαιτείται για να εκπέσει όλη η ενέργεια του σε μορφή που δε θα μπορεί πια να παράξει ωφέλιμο έργο, παρασύροντας μαζί του κι εμάς στον τάφο (με την προϋπόθεση ότι θα έχουμε εξελιχθεί τόσο πολύ τεχνολογικά ώστε να καταφέρουμε να επιβιώσουμε μέχρι τότε στο διάστημα, καθώς η Γη μας, δυστυχώς, σε 5 δισεκατομμύρια χρόνια από σήμερα θα έχει καταβροχθισθεί από τον Ήλιο που στον επιθανάτιο ρόγχο του θα μετατραπεί σε έναν κόκκινο γίγαντα). Επίσης, τείνουμε να αγνοούμε το γεγονός ότι το ίδιο το φαινόμενο της ζωής δείχνει να φέρει όλα τα χαρακτηριστικά ενός χαοτικού συστήματος. Ένα σύστημα δηλαδή στο οποίο η μακροπρόθεσμη πρόβλεψη είναι αδύνατη. Τείνουμε να αγνοούμε το γεγονός ότι κάθε περίπου 26 εκατομμύρια χρόνια στη Γη συμβαίνει ένας μαζικός αφανισμός ειδών, από τις στάχτες του οποίου, ξεπηδά η καινούρια ζωή. Μάλιστα πριν από 251 εκατομμύρια χρόνια, το 95% όλων των ζωντανών οργανισμών εξαφανίστηκε. Ένα εντελώς τυχαίο γεγονός κάθε φορά φέρνει τα πάνω κάτω. Ένα γεγονός τού οποίου η σκοπιμότητα δε μπορεί να τεκμηριωθεί και φυσικά είναι αδύνατη η πρόβλεψη του. Κι όμως, αν δεν είχε συμβεί έστω μια από αυτές τις καταστροφές, περί τις 150 από καταβολής ζωής, πιθανότατα δε θα υπήρχα εγώ αυτή τη στιγμή για να γράφω τις ανοησίες μου, καθώς δε θα είχε υπάρξει ποτέ το ανθρώπινο είδος. Βέβαια, αυτή η συλλογιστική ίσχυε για όλα τα είδη που πέρασαν από τη Γη και τελικά εξαφανίστηκαν μέχρι και την ύστατη στιγμή πριν την εξαφάνιση τους. Φαντάζομαι ότι και ο δύσμοιρος ο Νεάντερνταλ, ο οποίος δεν ανήκει στην εξελικτική γραμμή τού Sapiens, θα πίστευε ότι η ζωή του είχε κάποιο νόημα, μέχρι την οριστική εξαφάνιση του. Φυσικά έχεις κάθε δικαίωμα να θεωρείς ότι σε εμάς σταματά η εξέλιξη και κανένα άλλο δραματικό γεγονός δεν πρόκειται να συμβεί που να θέτει σε αμφισβήτηση την ανθρωπική αρχή. Βλέπεις, ο περιορισμένος χρόνος που ζούμε, δε μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε τα καταστροφικά φαινόμενα που είναι στην «ημερήσια διάταξη» στο σύμπαν, όπως οι συγκρούσεις και οι εκρήξεις κολοσσιαίων διαστάσεων. Αν ας πούμε σου έλεγα ότι κάθε περίπου 250000 χρόνια η Γη μας συγκρούεται με ένα ουράνιο σώμα μεγέθους από 100 έως 1000 μέτρα, μια σύγκρουση που απελευθερώνει ενέργεια που ισοδυναμεί με την έκρηξη 2 έως 20 εκατομμύριων ατομικών βομβών τύπου Χιροσίμα, πιθανότατα δε θα ίδρωνε το αφτί σου, καθώς σε 250000 χρόνια, ποιός ζει, ποιός πεθαίνει. Όμως είναι σχεδόν βέβαιο ότι μια κολοσσιαίων διαστάσεων σύγκρουση, θα συμβεί στο μέλλον, αν δεν έχουμε εξελιχθεί τεχνολογικά τόσο ώστε να μπορέσουμε να την αποτρέψουμε.

Ίσως θεωρείς ότι τόση ώρα προσπαθώ απεγνωσμένα να σε πείσω ότι δεν υπάρχει κάποιο βαθύτερο επίπεδο αιτιωδώς καθορισμένης δράσης, ότι με λίγα λόγια, τίποτα δε συμβαίνει για κάποιο συγκεκριμένο λόγο, και όλα ξεφυτρώνουν τυχαία. Σπεύδω να σε προλάβω, καθώς, αν και η τύχη δείχνει πραγματικά να κυβερνά τον κόσμο και τα μεμονωμένα κβαντικά συστήματα τείνουν να συμπεριφέρονται εντελώς απρόβλεπτα και αυθόρμητα, εντούτοις, αν δεν υπόκεινται σε κάποιες αιτιώδεις αλληλεπιδράσεις, θα ήταν δύσκολο να εξηγηθεί γιατί η ομαδική τους συμπεριφορά παρουσιάζει στατιστικές κανονικότητες. Αυτό που προσπαθώ στην πραγματικότητα να κάνω είναι να απαλείψω από την εξίσωση τη μεταβλητή τού φόβου της θνητότητας. Σκέψου ότι διαγράφοντας αυτό τον παράγοντα, αυτομάτως, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αναζητάς την αλήθεια. Παύεις ουσιαστικά να σκέφτεσαι εγωιστικά, και λειτουργείς όπως θα έπρεπε να λειτουργεί ένας αμερόληπτος ερευνητής της αλήθειας. Σταματάς να μεθοδεύεις το αποτέλεσμα, αλλοιώνοντας τα δεδομένα. Το ενδεχόμενο μη αιτιότητας των πραγμάτων δε φαίνεται πια τόσο εξωπραγματικό, αν και παραμένει ενοχλητικό. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο που ισοδυναμεί με το αποτέλεσμα μιας ζαριάς, μιας απίθανης ζαριάς, που είχε τις ίδιες πιθανότητες να έρθει με αυτές που έχει ένας άνθρωπος να πέσει από το Έβερεστ και να σταθεί όρθιος, δε μπορεί παρά να σου προκαλέσει ίλιγγο. Τον ίλιγγο που προκαλεί ο ήχος της μπίλιας της ρουλέτας όταν τελικά βρίσκει το δρόμο για τον αριθμό πάνω στον οποίο έχεις ποντάρει όλη σου την περιουσία. Η ίδια η ζωή, ακόμα και η ίδια η ανθρώπινη συνείδηση, μπορεί να μην είναι τίποτα περισσότερο από ένα υποπροϊόν της εξέλιξης τού σύμπαντος, χωρίς καμία προφανή ή βαθύτερη σκοπιμότητα ύπαρξης. Βέβαια, υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο να καταλήξεις στο συμπέρασμα της αιτιωδώς καθορισμένης δράσης των πραγμάτων, τού «κοσμικού πλάνου», όπως συνηθίζω να λέω, το οποίο όμως έχει τη σοβαρή συνέπεια της καθολικής κατάρρευσης της ελεύθερης βούλησης, καθώς κάθε γεγονός, συμπεριλαμβανομένων των πράξεων και των επιλογών μας, θα είναι αυστηρά προκαθορισμένο από φυσικές διαδικασίες, και το καλύτερο που θα μπορούμε να κάνουμε στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι να φαντασιωθούμε την κατοχή τού προνομίου της ελεύθερης βούλησης, αφού στην πραγματικότητα αυτή δε θα είναι τίποτα περισσότερο από μια ψευδαίσθηση.

Ναι, αλλά δε μας είπες, τελικά, τα πράγματα δρουν αυτόνομα και διέπονται από όρους απόλυτης τυχαιότητας χωρίς να συνδέονται καθ’ οποιονδήποτε τρόπο με οτιδήποτε άλλο ή γίνονται για κάποιο λόγο; Θέλω εδώ να πάρουμε ένα παράδειγμα ώστε να διερευνήσουμε τι σχέση αιτίου-αιτιατού. Έστω λοιπόν ότι ένας αστεροειδής, βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τη Γη. Η σύγκρουση πραγματοποιείται, και 7 δισεκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν. Σύμφωνα με τη θεωρία τού «κοσμικού πλάνου», τη θεωρία που θέλει κάθε τι που συμβαίνει, να συμβαίνει για κάποιο συγκεκριμένο λόγο, τα πράγματα είναι λίγο συγκεχυμένα σε ό, τι αφορά αίτιο και αιτιατό, αφού κατ’ αυτή τη θεωρία, η πρόσκρουση συνέβη για να πεθάνουν 7 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Με έναν τρόπο δηλαδή, το προφανές αποτέλεσμα (7 δις νεκροί), προκαθόρισε απόλυτα το εξίσου προφανές αίτιο (σύγκρουση αστεροειδούς). Πυκνή ομίχλη σκέπασε το συλλογισμό μας! Ποιό είναι τελικά το αίτιο και ποιο το αιτιατό; Πως είναι δυνατό το αίτιο να έπεται τού αιτιατού; Κι έπειτα, γιατί πρέπει να σταματήσει η διερεύνηση μόνο σε αυτή τη σχέση; Με ποια λογική απομονώσαμε αυθαίρετα σύγκρουση και θανάτους από τα υπόλοιπα γεγονότα που προηγούνται της σύγκρουσης κι έπονται τού θανάτου των ανθρώπων; Ουσιαστικός στόχος είναι να βρούμε το αρχικό αίτιο, καθώς αυτή είναι και η σημασία της λέξης, και το τελικό αιτιατό. Αν λοιπόν αρχίσουμε να διερευνούμε αλληλοδιαδοχικά όσα γεγονότα βρίσκονται εκατέρωθεν τού χρονικού σημείου στο οποίο επικεντρωθήκαμε, ώστε να βρούμε το αρχικό αίτιο και το τελικό αποτέλεσμα, θα καταλήξουμε προς τα πίσω, στην αρχή τού χρόνου, δηλαδή το Big Bang και προς τα εμπρός, στο τέλος του. Κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, σύμφωνα με τη θεωρία τού «κοσμικού πλάνου», θα πρέπει να διερευνούμε κάθε σύνδεση μεταξύ αλληλοδιαδοχικών γεγονότων που φαίνεται να μοιράζονται μια αιτιώδη σχέση, καταλήγοντας κάθε φορά στο ίδιο συμπέρασμα, δηλαδή, προς τα πίσω στην αρχή τού χρόνου, ενώ προς τα εμπρός στο τέλος του. Σε ρωτώ λοιπόν. Η αρχή τού χρόνου «συνέβη» για να έχει ένα τέλος; Δηλαδή το τέλος τού σύμπαντος ήταν η αιτία της γέννησης του; Δεν υπάρχει καμιά παγίδα στο συλλογισμό. Ακολούθησα κατά γράμμα τη θεωρία ώστε να βρω το αρχικό αίτιο και το τελικό αιτιατό κάθε αλληλεπίδρασης στη φύση. Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία θα ήταν απλώς μια αφαίρεση. Το μόνο που απομένει λοιπόν να διερευνήσουμε είναι αν το τέλος τού κόσμου διέπεται από όρους τυχαιότητας ή ντετερμινισμού. Αυτό, δυστυχώς είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να διερευνηθεί, καθώς, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν αυτό το τέλος θα επαναληφθεί, ξανά και ξανά ή αν σχετίζεται με κάτι άλλο. Ποία είναι η σκοπιμότητα του ίδιου του τέλους; Το μόνο βέβαιο είναι ότι αν τελικά αρχή και τέλος υποτάσσονται σε κανόνες αυστηρά αιτιοκρατικούς, δε μπορεί να υπάρξει κανένα περιθώριο ελευθερίας ή δημιουργικότητας, αφού έτσι όλα είναι προκαθορισμένα και προβλέπονται με απόλυτο τρόπο. Δεν ξέρω τι σκέφτεσαι εσύ, αλλά εμένα με ενοχλεί αφόρητα αυτό το συμπέρασμα. Από την άλλη, αν θεωρήσουμε ότι κάθε τι δρα αυθόρμητα, απρόκλητα και επομένως μη ντετερμινιστικά, τότε, αφήνεται να αιωρείται ένα ενδεχόμενο «τυχαίας» ελεύθερης βούλησης. Μια βούληση δηλαδή που «ξεφυτρώνει» από το πουθενά και δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό. Εξίσου ενοχλητικό συμπέρασμα. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα! Είναι η στιγμή που ένας από μηχανής Θεός πρέπει να εμφανιστεί και να δώσει λύση! Αυθαίρετα λοιπόν, αποσύρω οριστικά τη θεωρία τού «κοσμικού πλάνου». Τα γεγονότα που, φαινομενικά τουλάχιστον, μοιράζονται μια αιτιώδη σχέση θα εξετάζονται πάντοτε με τη λογική ότι το αίτιο προηγείται τού αποτελέσματος. Εξαιρετικά! Ναι, έτσι είναι το σωστό! Αλλά για κάτσε! Αν επιστρέψουμε στο παράδειγμα τού αστεροειδούς και αναζητήσουμε το αρχικό αίτιο τού θανάτου των ανθρώπων θα καταλήξουμε και πάλι στη μεγάλη έκρηξη! Με την ίδια συλλογιστική για οτιδήποτε συμβαίνει, οπουδήποτε στο σύμπαν, η αρχική αιτία είναι πάντοτε η γέννηση τού σύμπαντος, την οποία δε γνωρίζουμε τι την πυροδότησε, αν την πυροδότησε κάτι! Αν υποθέσουμε ότι το σύμπαν είναι αυστηρά ντετερμινιστικό, το Big Bang, όσες φορές κι αν επαναλαμβανόταν, θα οδηγούσε κάθε φορά στα ίδια αποτελέσματα, μην αφήνοντας και πάλι πολλά περιθώρια για δημιουργικότητα κι ελευθερία. Από την άλλη αν κάθε φορά οδηγούσε σε διαφορετικά αποτελέσματα, τότε σε καμία περίπτωση δε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αυστηρά ντετερμινιστικό κι επομένως δε θα έβγαζε νόημα ή μάλλον θα έβγαζε νόημα μη αντιληπτό από το επίπεδο εξέλιξης της ανθρώπινης διανόησης.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ύπαρξη μιας κοσμικής διάνοιας σώζει την παρτίδα απαλλάσσοντας μας από τα ενοχλητικά αδιέξοδα, αλλά αν είναι έτσι, γιατί η ολική ενέργεια τού σύμπαντος είναι μηδενική; Θέλω να πω, αν υφίσταται αυτή η κοσμική διάνοια, γιατί υπάρχει τόση ποσότητα «αρνητικής» ενέργειας στο σύμπαν, όση ακριβώς και «θετική»; Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το σύμπαν γεννήθηκε από το «τίποτα» και δε χρειάζεται καμία αρχική ενέργεια! Μια απλή διαταραχή και ανακατανομή τού «τίποτα» οδήγησε σε όλα αυτά τα οποία πασχίζουμε να ερμηνεύσουμε. Μήπως τη λύση θα δώσει η Θεωρία M; Απόρροια της θεωρίας M είναι και η υπόθεση ότι το Big Bang, δεν είναι τελικά κάτι τόσο ασύνηθες στους κοσμικούς ωκεανούς. Στην πραγματικότητα οφείλεται στις τυχαίες συγκρούσεις βρανών (μεμβρανών), που κινούνται σε εξωτικές διαστάσεις, και οι οποίες με τις συγκρούσεις τους μπορούν να παράγουν ολόκληρα σύμπαντα κάθε φορά. Και σε αυτή την περίπτωση όμως η τύχη και το χάος δείχνουν να παίζουν κυρίαρχο ρόλο.

Ίσως να υπάρχει και μια παράδοξη κατάσταση κατά την οποία δεν υπάρχει γραμμική σχέση μεταξύ δράσεων, και οι ρόλοι αιτίου-αιτιατού είναι ασαφείς. Οι αλληλεπιδράσεις σε αυτό το μοντέλο είναι φαινομενικά χαοτικές και άτακτες, αλλά σε ένα ανώτερο επίπεδο πραγματικότητας υπάρχει τάξη που επιβάλλεται από έναν «υπερπραγματικό» κώδικα ο οποίος ίσως να είναι η ενοποίηση όλων των δυνάμεων της φύσης. Αυτός ο κώδικας συνδέει κάθε ένα μεμονωμένο κβαντικό σύστημα με την αρχή, το τέλος (ό, τι και αν σημαίνουν αυτές οι λέξεις), αλλά και με όλα τα υπόλοιπα κβαντικά συστήματα σχηματίζοντας ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων κατά τρόπο που ενώ επιδερμικά φαίνεται να κυβερνά το χάος και η τύχη, «υπερπραγματικά» κυριαρχεί η αρμονία και η τάξη. Έτσι ενώ θα περίμενε κανείς αλλοπρόσαλλα στατιστικά αποτελέσματα από ένα, τουλάχιστον φαινομενικά, χαοτικό σύστημα, λαμβάνει αποτελέσματα που κάθε άλλο παρά αυτό δείχνουν. Είναι ένα μοντέλο που ενώ είναι απολύτως αιτιοκρατικό, με μία διευρυμένη εννοιολογική ερμηνεία του όρου, αφήνει πολλά περιθώρια, άπειρα πιθανόν, δημιουργίας και ελεύθερης βούλησης. Αυτό το μοντέλο αφήνει ανοικτό ακόμα και το ενδεχόμενο γέννησης συμπαντικής συνείδησης. Ίσως η νοήμων ζωή να είναι η δυνατότητα του σύμπαντος να συναισθανθεί τον εαυτό του. Το Εγώ του σύμπαντος στα πρώτα του μπουσουλήματα. Δεν είναι και λίγο να είσαι η συνείδηση του σύμπαντος, δε νομίζεις; Αυτή η εικασία, ενώ ακροβατεί στα όρια της αυταρέσκειας, καθώς τοποθετεί σε περίοπτη θέση τη νοήμονα ζωή, εν τούτοις, υποβαθμίζει το ρόλο της, ή αν θες, την περνά σε δεύτερο πλάνο, ώστε να αναδειχτεί ο πραγματικός πρωταγωνιστής, δηλαδή το ίδιο το σύμπαν στην ολότητα του. 
 
Αν θα πρέπει να αναζητήσουμε κάποιο νόημα ή κάποιο λόγο που τα πράγματα συμβαίνουν, αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με τρόπο που να δείχνει το δέοντα σεβασμό στο σύμπαν, τοποθετώντας το, επιτέλους, στο κέντρο του κάδρου. Κάθε αυστηρά ανθρωποκεντρική αναζήτηση, δείχνει προσκόλληση σε εγωιστικά συμπλέγματα και αξιοθρήνητη εξάρτηση από το φόβο της θνητότητας. Στο δικό μου μυαλό είναι εξωφρενικός πλεονασμός να δημιουργήθηκε ολόκληρη αναστάτωση για να υπάρξω εγώ ή εσύ ή οποιαδήποτε διάνοια, γήινη ή εξωγήινη, χωρίς αυτό να εξυπηρετεί κάποια άλλη, υποβόσκουσα σκοπιμότητα. Είναι σα να δημιουργείς έναν πίνακα ζωγραφικής τεραστίων διαστάσεων για να αναδειχτεί μια συγκεκριμένη πινελιά. Σα να σκάλισε το δισκοβόλο ο Μύρωνας για να αναδείξει το δίσκο. Λυπάμαι, αδυνατώ να το επεξεργαστώ.

Δεν ξέρω αν κατάφερα να διεγείρω τον εγκέφαλο σου. Τελευταία είναι δύσκολο να βρεις άνθρωπο να επιδιώκει την πνευματική αντάρα. Ποιος τρελός τολμάει να αποχωριστεί το σταβέντο πόρτο του και να αναμετρηθεί με τη θύελλα που μπορούν να εξαπολύσουν μερικές αντικομφορμιστικές ιδέες. Είναι αρκούντως επικίνδυνο βλέπεις, και οι σύγχρονοι δυτικοί - τρομάρα μας, γίναμε και δυτικοί - έχουμε καταντήσει καθ’ έξιν ακηδείς. Τα επαναστατικά μας ορμέμφυτα εξαντλούνται στη διεκδίκηση ή υπεράσπιση επιδομάτων έγκαιρης προσέλευσης και προθέρμανσης μηχανής, ενώ στον ελεύθερο χρόνο μας, προβληματιζόμαστε βαθιά, σε βαθμό διανοητικής εξαντλήσεως, για την έναρξη της super league και τη χειμερινή κολεξιόν. Η επανάσταση της σκέψης έχει οριστικά καταγγελθεί ως τρομοκρατική πράξη στο «Υπερεγώ» μας, και έχει καταδικαστεί σε θάνατο διά ηλιθιοβολισμού. Σπανίως παλινδρομεί από το «Εκείνο» στο «Εγώ» και όταν συμβαίνει αυτό, βιώνεται ως ψυχωτική καταπληξία. Ελπίζω αυτή η κρίση, η φαινομενικά οικονομική, αλλά επί της ουσίας, θεσμών και αξιών, να μας αφυπνίσει μπας και δούμε κάποτε μια άσπρη μέρα. Πλατειάζω όμως και αυτό δε μας οδηγεί πουθενά. Ελπίζω να βρήκες ενδιαφέροντες μερικούς από τους προβληματισμούς που επεξεργάζομαι τα τελευταία χρόνια, αλλά κυρίως ελπίζω αυτοί οι προβληματισμοί να αποτελέσουν τη θρυαλλίδα που θα πυροδοτήσει τη δική σου πνευματική αλυσιδωτή αντίδραση. Αν θες πραγματικά να επαναστατήσεις, αναμετρήσου με τις ιδέες «σου». Αν κερδίσεις, έχεις κατακτήσει τον κόσμο. Εγώ ακόμα ηττώμαι.

ΝικΝικ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

ShareThis

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...