Τι είναι η αξιοπρέπεια;

  • 0
Σε προηγούμενη ανάρτηση προσπάθησα ακροθιγώς να αγγίξω την έννοια της αλήθειας, με μεγάλη αποτυχία. Αυτή τη φορά, θα επιχειρήσω να καταπιαστώ με ένα ζήτημα το οποίο πάντοτε μου δημιουργούσε μεγάλες απορίες και ερωτηματικά. Το ζήτημα της αξιοπρέπειας. Θα έχεις ακούσει, φαντάζομαι, συχνά, τις φράσεις, «δέχτηκε με μεγάλη αξιοπρέπεια το χωρισμό» ή «θίχτηκε η αξιοπρέπεια του» ή «αυτή πάει με τον έναν και με τον άλλο, δεν έχει καμία αξιοπρέπεια» ή «με 500 ευρώ, δε μπορείς να ζήσεις αξιοπρεπώς». Τι πραγματικά σημαίνουν όλα αυτά; Τι ακριβώς είναι αυτό που μετράει η αξιοπρέπεια; Μετράει τον τρόπο που διαχειρίζεται ο κάθε άνθρωπος τις καταστάσεις; Είναι ένας είδος αξιολόγησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς με βάση κάποιες κοινά παραδεδεγμένες σταθερές; Έχει διαβαθμίσεις; Είναι αντικειμενικό ή υποκειμενικό μέγεθος; Είναι δυνατό κάποιος να νιώθει υπερήφανος για μια πράξη του, ενώ την ίδια στιγμή κάποιος άλλος να την κρίνει ως αναξιοπρεπή; Αν για παράδειγμα κάποιος με απολύτως νόμιμο τρόπο, μέσω του εμπορίου, παράγει αρκετό πλούτο ώστε να παρέχει στην οικογένεια του όλες τις ανέσεις, ενώ την ίδια στιγμή η δραστηριότητα του, λόγω της παγκοσμιοποιημένης αγοράς, υποδαυλίζει την εργασιακή εκμετάλλευση ανήλικων ατόμων στο Βιετνάμ ή στο Μπαγκλαντές, οφείλει να αξιολογηθεί ως αξιοπρεπής; Αν το ανήλικο άτομο που βιώνει την εξαθλίωση σε αυτά τα μέρη του πλανήτη, οδηγηθεί σε παραβατική συμπεριφορά, ώστε να επιβιώσει, κρίνεται ως αναξιοπρεπές; 
Λέμε συχνά πυκνά ότι θέλουμε βουλευτές αξιοπρεπείς και συνήθως αναφερόμαστε στο ελάχιστο βιοτικό επίπεδο που πρέπει αυτοί να συντηρούν. Αυτό το βιοτικό επίπεδο, είναι δυσανάλογα υψηλό σε σχέση με αυτό που μπορεί να διατηρήσει ο μέσος κάτοικος της χώρας, στην οποία ο βουλευτής διαβιεί. Το ερώτημα λοιπόν είναι το εξής: Αφού το ελάχιστο βιοτικό επίπεδο που καθιστά έναν βουλευτή αξιοπρεπή είναι δυσανάλογα υψηλότερο από αυτό του μέσου πολίτη, όλοι όσοι βρίσκονται κάτω αυτού του επιπέδου, ζουν αναξιοπρεπώς; 
 
Μπορεί κάποιος να πεινάει και να διαχειρίζεται την πείνα του με αξιοπρέπεια; Και τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Αν είναι αδύνατο κάποιος να μπορέσει να επιβιώσει με τους, παραδεδεγμένα, αξιοπρεπείς τρόπους, οφείλει να πεθάνει αξιοπρεπής ή να ζήσει αναξιοπρεπής; Η επαιτεία, αν έχουν εξαντληθεί όλα τα μέσα που παρέχει το κοινωνικό πλαίσιο κανόνων ώστε κάποιος να επιβιώσει, πρέπει να εξακολουθεί να θεωρείται αναξιοπρεπής συμπεριφορά; Και αν δεχτούμε ότι αυτό ισχύει αξιωματικά, πως πρέπει να χαρακτηριστούν οι συμπεριφορές που κινούνται εντός του κοινωνικού πλαισίου κανόνων, οι οποίες γεννούν το φαινόμενο της επαιτείας; Αν για παράδειγμα, με απολύτως νόμιμο τρόπο, και μέσω του φαινομένου του ανταγωνισμού, μια ομάδα ατόμων επιτύχει να ελέγξει όλους τους πόρους ενός συστήματος, αφήνοντας μια άλλη ομάδα εκτός πρόσβασης, εξωθώντας την έτσι σε ανορθόδοξες μεθόδους επιβίωσης, όπως η επαιτεία, δικαιούται να χαρακτηρίζει τα άτομα της δεύτερης ομάδας αναξιοπρεπή; Πως μια τόσο αμφίσημη λέξη, διαδραματίζει τόσο μεγάλο ρόλο στην καθημερινότητα μας; Μήπως είναι άλλο ένα είδος διαχωρισμού, κατακερματισμού, όπως θα έλεγε ο David Bohm, της πραγματικότητας, που μας αποτρέπει από το να διερευνήσουμε σε βάθος την αλήθεια; Γιατί να χρειάζεται να αναζητήσω το παρελθοντικό υπόβαθρο κάποιου όταν τον έχω ήδη αξιολογήσει ως αναξιοπρεπή από τις παροντικές του συμπεριφορές ή πράξεις; Μια βαθιά αναζήτηση της αλήθειας πιθανόν θα διατάρασσε τη σταθερότητα που προσφέρει ένας εύκολος χαρακτηρισμός. Άλλωστε, μια κοπιώδης και αμερόληπτη διερεύνηση της αλήθειας μπορεί εύκολα να μας τοποθετήσει στη λάθος θέση. Θα μπορούσε δυνητικά να κλονίσει ολόκληρο το σύστημα αξιών που με κόπο έχει χτιστεί. Γιατί κάποιος να επιχειρήσει να αμφισβητήσει το κοινωνικό πλαίσιο κανόνων ή τα στερεότυπα που ορίζουν αν κάτι είναι αξιοπρεπές ή μη, διακινδυνεύοντας με αυτό τον τρόπο τη θέση του στο σύστημα; Το λογικό είναι να ακολουθήσει την πεπατημένη η οποία του εξασφαλίζει την εφήμερη ψευδαίσθηση της σταθερότητας που παρέχει μια ομάδα. 
 
Αναρωτιέμαι τελικά αν η αξιοπρέπεια έχει νόημα ως έννοια, αφού δεν ορίζεται από κανέναν αντικειμενικό νόμο. Αυτό που με βεβαιότητα θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι επιτυγχάνει, είναι ότι κατακερματίζει την κοινωνία σε ομάδες, αξιοπρεπών και μη. Αυτές οι ομάδες βρίσκονται σε μια διαρκή διεργασία όσμωσης, ανταλλάσσοντας, με εντελώς τυχαίο τρόπο, άτομα. Ποτέ δε βρίσκεται σταθερά κάποιος σε μια ομάδα από τις δύο, αλλά δυναμικά, αναλόγως τις περιστάσεις, την εποχή, την κουλτούρα, τα χρηστά ήθη, τον τόπο διαμονής, θα ανήκει εναλλάξ ή ταυτοχρόνως και στις δύο. Ίσως είναι ένας μηχανισμός που υπάρχει για να διατηρεί μια εύθραυστη συνοχή, ή ένας τρόπος επιβολής αξιών ή κανόνων, απαραίτητων για την εύρυθμη λειτουργία ενός οργανισμού όπως είναι μια κοινωνία. Ποιος ξέρει; Ίσως να μη μάθω ποτέ. Όμως μια κρίση επεισοδιακής πολυφαγίας θα με γλιτώσει από τους δύσκολους προβληματισμούς.

ΝικΝικ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

ShareThis

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...